Algemene artikelen

Korte en langere artikelen of powerpoints on-line over diverse aspecten van taalgericht vakonderwijs

De onthulling
Handouts van de plenaire lezingen op de tiende landelijke werkconferentie van het Platform Taalgericht Vakonderwijs op 1 en 2 oktober 2009 te Zeist.
Wat is ...
'Wat is taalgericht vakonderwijs - en waarom is dat wenselijk?' Onder deze titel hield Maaike Hajer een inleiding op de Startconferentie van het Expertisentwerk Taalbeleid VO op 7 oktober 2004 in het Rosarium te Amsterdam. Hier een pdf van haar powerpoint.
Aansluiten bij andere didactische vernieuwingen.
Co Pappelendam en Saskia van Aagten van het Stevincollege in Den Haag en Jacqueline de Maa, ITTA Amsterdam gaan in op het Interactieve Leergroepen Systeem (ILS) en hoe zij de invoering ervan verbonden hebben met Taalgericht vakonderwijs.
Actieonderzoek: docenten onderzoeken hun eigen lespraktijk
Hella Kroon en Caroline Swan van het Montessoricollege Oost te Amsterdam geven kort weer hoe zij in het kader van taalbeleid werken aan het ontwikkelen van actieonderzoek: een nieuwe manier van leren door docenten.
Competentie- en taalgericht toetsen
Karen Heij, Bureau ICE, Lienden gaat in een themagroep aan de slag met de vragen: Wat zijn competenties? Wat betekent competentiegericht onderwijs? Hoe toets je competentiegericht? En hoe verhoudt taalgericht vakonderwijs zich tot deze ontwikkelingen?
De klasdeuren open voor taalbeleid.
Annelies Kappers van het Joke Smit College in Amsterdam vertelt over de manier waarop zij taalbeleid invoert via een training observeren en feedback geven.
De lat hoog voor vakonderwijs
Met als ondertitel 'Taalbeleid in de klas via taalgerichte vakdidactiek' geeft Maaike Hajer in Vonk 38/1, oktober 2008, p. 11-27 hoe aandacht voor taal het niveau van vaklessen kan verhogen.
De Lesfabriek produceert taalgerichte lessen
Regine Bots (CED-groep) en Josje Hamel (APS)geven een toelichting op de Lesfabriek en gaan met de deelnemers ermee aan de slag.
De Lesfabriek: voor taalrijk onderwijs
Regine Bots (CED, Het Projectbureau, Rotterdam) en Josje Hamel (APS, Utrecht) geven een toelichting op een programma waarmee je snel een les(senserie) kunt maken.
De meesterproef; werken aan taalcompetenties bij prestaties in de bovenbouw vmbo innovatieve techniek
Met vier leerlingen van het Montessori College Oost anlyseren de deelnemers o.l.v. Atty Tordoir (APS, Utrecht) en Annelies Riteco (Archimedes Training en Advies, Hogeschool van Utrecht, Utrecht)taalcompetenties en hoe die versterkt kunnen worden i.s.m. de docent Nederlands.
De noodzaak van taalgericht wiskundeonderwijs
Corine van den Boer, Freudenthal Instituut, Universiteit van Utrecht, beschrijft haar zoektocht naar verklaringen voor achterblijvende prestaties van allochtone leerlingen in het wiskundeonderwijs. Haar bevindingen geven de noodzaak aan van taalgericht vakonderwijs bij wiskunde.
De rol van taal in natuurlijk leren
Dirkje Ebbers (SLO, Enschede) en Atty Tordoir (APS, Utrecht) behandelen de invulling van het vak Nederlands in de nieuwe context van het natuurlijk leren.
Dia-taal als bouwsteen voor taalbeleid
Berend Stellingwerf, RUG/Etoc, vertelt over Dia·taal, een internetgestuurd taaltoetspakket voor de eerste vier klassen van het voortgezet onderwijs.
Docenten getraind. Taalgericht vakonderwijs werkt!
Annelies Kassenberg van Het Projectbureau verteld over de ervaringen met een training in taalgericht vakonderwijs die ze in Rotterdam hebben gegeven. Daarbij zijn de deelnemende docenten systematisch geobserveerd.
Een supermarkt van Onderwijs en Taal
Amsterdam, 10-11-2005 Tijdens de Stedelijke Werkconferentie ‘Het goede voorbeeld komt uit de Amsterdamse klas” beloofde Ahmed Aboutaleb, onderwijswethouder van Amsterdam dat er binnenkort een actieplan komt in de vergadering van B & W op het gebied van interculturele verhoudingen, omdat de huidige situatie van achterstandsgroeperingen nog steeds vraagt om extra investeringen van het stadsbestuur. De wethouder deed deze uitspraak in een interview met Studio Sportverslaggever Tom Egbers.
Geïntegreerd taal- en vakonderwijs; empirische evidentie voor effectiviteit
In deze presentatie doet Eric van Schooten verslag van een literatuurstudie die hij met Yolande Emmelot op het SCO-Kohnstamm Instituut in opdracht van het WODC heeft uitgevoerd.
Help elkaar verder
Margreet Verboog (EHvA) en Paula Bosch (ITTA) lichten het Intervisiedraaiboek (werktitel) toe. Het is een hulpmiddel (met dvd) bij het kijken naar je eigen docentgedrag en het leren zien op welke punten je dit gedrag taalgericht of méér taalgericht kunt maken
Het leren ontwerpen van taalgerichte lessen
Theun Meestringa en Bart van der Leeuw onderzoeken met medewerking van verschillende lerarenopleiders hoe taalgericht ontwerpen vorm krijgt in de lerarenopleiding en stellen voor om het leren ontwerpen aan te scherpen (SLO/Leoned 2009).
Implementatie van taalgericht vakonderwijs
Connie Raijmakers-Volaart, ETOC, Rijksuniversiteit Groningen, & Marjan van der Maas, KPC Groep, 's-Hertogenbosch brengen in een themagroep met behulp van uitwisselen en brainstormen in kaart wat belangrijke vragen en strategieën zijn bij het implementeren van taalgericht vakonderwijs.
Korte schrijfopdrachten binnen alle vaklessen
Theun Meestringa, SLO, Enschede en Regine Bots, CED-Groep/ Het Projectbureau, Rotterdamde laten deelnemers in een themagroep over 'schrijfvaardigheid binnen de vakken’ kennis maken met schrijfopdrachten die eenvoudig ingezet kunnen worden tijdens een lessenserie.
Leerlingen, docenten en taalcoördinatoren over taalproblemen en taalbehoeften in het voortgezet onderwijs
Hilde Hacquebord, Etoc, Rijksuniversiteit Groningen presenteert een aantal resultaten uit het onderzoek naar: Hoe gaan scholen om met taalvaardigheidsverschillen in programmering en didactiek? En wat is effectief?
Leren in klasse-interactie, waar gaat het ook al weer om?
Ed Elbers, Universiteit Utrecht, bespreekt een aantal recente inzichten uit het onderzoek van interactie in klassen met leerlingen met verschillende moedertalen – onderzoek dat van nut kan zijn voor het taalgericht vakonderwijs.
Niveauaanduiding taalgericht vakonderwijs
Laila el Hadri en Sara Janssen zijn studenten van de minor Taalcoach en Taalbeleid aan de Educatieve Hogeschool van Amsterdam en hebben een test ‘Test je Taalgericht vakonderwijs’ ontwikkeld.
Observatie-instrument Taalgericht Vakonderwijs: Kijken naar interactie
Connie Raijmakers-Volaart en Maaike Pulles, Etoc, RUG Groningen oefenen in een workshop met een eerste versie van het observatie-instrument
Observatie-instrument Taalgericht Vakonderwijs: Kijken naar taalsteun
Maaike Hajer (HvU, Utrecht), Hilde Hacquebord (Etoc, Groningen)oefenen in een themagroep met een eerste versie van het observatie-instrument.
Onderzoek naar taken voor het in interactie ontwikkelen van historische kennis
Jannet van Drie, Capaciteitsgroep Onderwijskunde, Universiteit van Utrecht vertelt over haar onderzoek waarin interactieprocessen centraal staan tussen leerlingen die samen werken aan een computerondersteunde onderzoeksopdracht voor het schoolvak geschiedenis.
Onderzoek taal bij WE, basisscholen, scholen en scholen voor voortgezet onderwijs
In deze presentatie doet Suzanne Beek (KPC-Groep) verslag van een onderzoek dat in opdracht van de VVE is gedaan naar de aandacht voor taal en taalontwikkeling binnen peuterspeelzalen, basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs (inclusief ISK).
Op zoek naar de taaontwikkelende leerkracht
Annelies Riteco (HU) en Theun Meestringa (SLO) leggen de hypothese voor dat docenten op weg naar een taalontwikkelende vakdidactiek vier stadia lijken te doorlopen. Met de deelnemers aan de workshop komen ze tot een diverse suggesties voor docenten in die verschillende stadia.
Overzicht schoolplannen 24-2-05
Een overzicht van de (aanpassingen van de) schoolplannen taalbeleid van vo-scholen in Amsterdam (als pdf)
Iedere docent ...
'Iedere docent taaldocent.' Onder deze titel hield Hella Kroon van het Montessori College Oost een inleiding op 7 oktober 2004 tijdens de Startconferentie van het Expertisenetwerk Taalbeleid VO in het Rosarium te Amsterdam over haar ervaringen met de invoering van taalgericht vakonderwijs. Hier vindt u haar powerpoint als pdf-bestand.
Rondetafelgesprek over Onderzoek en taalgericht vakonderwijs
Onder leiding van Maaike Hajer, Lectoraat Lesgeven in de multiculturele school, Hogeschool van Utrecht vindt op de Landelijke Werkconferentie van 2003 een gesprek plaats over onderzoek en taalgericht vakonderwijs.
Rondetafelgesprek over Taalgericht vakonderwijs bij opleiding en nascholing
Onder leiding van Joke Morshuis, Margreet Verboog en Jan de Kievit van de Educatieve Faculteit Amsterdam en Henk Jongkind, Junior College West, Amsterdam vindt op de Landelijke werkconferentie 2003 een gesprk plaats over Taalgericht vakonderwijs in de opleidingen.
Samen taalgerichte lessen maken in de Taalwerkplaats
Regine Bots, CED-groep, Het Projectbureau, Rotterdam & Bert de Vos, APS, Utrecht gaan in een workshop met docenten concreet aan de slag met het maken van een of meer taalgerichte lessen.
Samen werken, samen leren
Gijs van der Toren, Hofstad College in Den Haag en Judith Kortas, Hogeschool van Utrecht vertellen Taaldidactiek aan de basis, een traject voor een effectieve en plezierige leeromgeving voor docenten en leerlingen.
Smart-presentatie_18-11-04.pdf
Diapresentatie van de nakommiddag na de Startconferentie van het Expertisenetwerk Taalbeleid VO te Amsterdam
Taal per vak bekeken
Els An van Ree, De Hamrik, Groningen & Connie Raijmakers, ETOC/ RUG, Groningen vertellen over hoe docenten op de Hamrik in Groningen elkaar helpen de mondelinge instructies aan de leerlingen te verbeteren.
Taal voor tien of meer
In de periode 2002-2006 zijn tien Utrechtse scholen door de gemeente en de begeleidingsdienst Eduniek in een Taalarrangement ondersteund bij het vormgeven van een taalbeleid. De ervaringen en verworvenheden zijn gebundeld in de brochure Taal voor Tien, waarin tien aanbevelingen aan schoolbesturen en directies worden gegeven hoe het taalbeleid verder vorm te geven nu de rol van de gemeente verdwijnt en scholen zelf verantwoordelijk worden voor het onderwijsachterstandenbeleid.
Taaldoelen?
Is iedere docent taaldocent? In een column 'Grof geschud' in het tijdschrift Vonk 38/2 (december 2008) geeft Theun Meestringa antwoord op deze vraag.
Taalgericht vakonderwijs en beroepsgerichte vakken
Elsbeth van der Laan, Stichting voor Leerplanontwikkeling, Enschede; Paula Bosch & Jacqueline de Maa, ITTA, Amsterdam werken uit hoe de vaktaalverwerving in beroepsgerichte vakken ondersteund kan worden.
Taalgericht vakonderwijs en het nieuwe leren
Een open gesprek van Maaike Hajer (Hogeschool van Utrecht, voorzitter Platform Taalgericht Vakonderwijs) met Sanne Peters en Bart Engbers (Vader Rijn College, Utrecht) en Jo Nelissen (Freudenthal Instituut, Utrecht).
Taalgericht vakonderwijs geïntroduceerd
Lucia Fiori (CPS) en Eva Breedveld (EHvA) geven een inleiding op de beginselen van het taalgericht vakonderwijs.
Taalgericht vakonderwijs introduceren bij collega's als vervolg op intervisie
Wim Baan en Wim de Jongste, Driestar College, locatie Lekkerkerk scholen hun collega's zelf naar aanleiding van een nascholing Taalgericht vakonderwijs
Taalgericht Vakonderwijs ontwikkelen
Taalgericht Vakonderwijs ontwikkelen in de Taalwerkplaats. Taalgericht Vakonderwijs ontwikkelen in de Taalwerkplaats Hilde Hacquebord & Maaike Pulles, Etoc/RuG Hilde Hacquebord laat in een korte presentatie zien wat de Taalwerkplaats van het Etoc inhoudt en op welke wijze er gewerkt wordt aan de ontwikkeling van Taalgericht vakonderwijs
Taalgericht vakonderwijs ontwikkelen
Connie Raijmakers-Volaart en Maaike Pulles, ETOC Rijksuniversteit Groningen & Judith Richters, CPS, Amersfoor lichten een observatie-instrument toe dat door docenten, begeleiders en opleiders gebruikt kan worden om taalgericht vakonderwijs (verder) te ontwikkelen binnen de eigen lespraktijk of binnen de school.
Taalgericht vakonderwijs op de vierkante centimeter
Paula Bosch (ITTA, Universiteit van Amsterdam) en Margreet Verboog (EHvA, Hogeschool van Amsterdam)laten in een themagroep iets zien van het 'Intervisiedraaiboek' dat door het platform TVO wordt uitgewerkt.
Taalgerichtheid van de vaklessen in geïntegreerde trajecten
Marijke van Huijstee, zelfstandig Nt2-adviseur, presenteert de uitkomsten van een kleinschalig onderzoek dat ze heeft uitgevoerd om beter inzicht te krijgen in hoe de docenten met de taal in de vaklessen omgaan bij de geïntegreerde trajecten (ROC’s).
Taalvaardigheid van leerlingen in de tweede fase van het havo/vwo
Regine Bots en Annelies Kassenberg (CED-groep/ Het Projectbureau) doen in deze presentatie verslag van een Rotterdams onderzoek naar de taalvaardigheid van tweede-fase-leerlingen.
Toespraak MinOCW
Toespraak Drs. E. Stokkink (namens minister M. van der Hoeven), Ministerie OC&W, directie VO, afdelingshoofd S&O (School en omgeving) op 13 mei 2004 bij het in ontvangst nemen van het Handboek taalgericht vakonderwijs
Vakconcepten ontwikkelen in leerzame gsprekken
Maaike Hajer (HU) en Jaap Roorda (Eduniek) verzorgen een workshop over interactie: wat maakt die leerzaam? Onder welke voorwaarden, met welke opbouw en welke werkvormen?
Video-intervisie
Tjeerd Talsma van Eduniek, Utrecht laat zien hoe video ingezet bij intervisie richting taalgericht vakonderwijs.
Voortgezet Taalvaardig
Hilde Hacquebord en Roelien Linthorst, ETOC, Rijksuniversiteit Groningen, Groningen doen verslag van een onderzoek naar de schoolse taalvaardigheid van brugklasleerlingen.
Wat docenten doen en denken
Dolly van Eerde en Annelies Riteco, Kenniskring Lectoraat Lesgeven in de multiculturele school, Hogeschool van Utrecht vertellen kort over onderzoek naar het denken en doen van vakdocenten en de manier waarop docenten taalgericht kunnen leren werken
Werken met eigen leerlijnen
Bert de Vos, APS, Utrecht & Elsbeth van der Laan, SLO, Enschede gaan in op hoe leerlingen per taak (bijvoorbeeld het houden van een werkoverleg) in de klas zelf criterialijsten kunnen maken met beginners- en expertgedrag. De leerlingen krijgen met deze 'leerlijnen' zicht op hoe ze zo'n taak zouden kunnen uitvoeren.