Om deze website goed te laten functioneren, gebruiken wij cookies. Bekijk ons cookiebeleid
Korte schrijfopdrachten binnen alle vaklessen
Theun Meestringa, SLO, Enschede en Regine Bots, CED-Groep/ Het Projectbureau, Rotterdamde laten deelnemers in een themagroep over 'schrijfvaardigheid binnen de vakken’ kennis maken met schrijfopdrachten die eenvoudig ingezet kunnen worden tijdens een lessenserie.

Leerlingen uitlokken tot (schriftelijke) taalproductie is belangrijk binnen taalgericht vakonderwijs. Maar dat is nog niet zo eenvoudig. Tijdens de themagroep over 'schrijfvaardigheid binnen de vakken’ hebben de deelnemers kennis kunnen maken met schrijfopdrachten die eenvoudig ingezet kunnen worden tijdens een lessenserie. De themagroep start met –uiteraard- een schrijfopdracht. De deelnemers moeten een e-mail beantwoorden van een collega die ze vroeg naar een recente schrijfopdracht die ze succesvol met leerlingen hadden uitgevoerd. OpdrachtWat was je beste schrijfopdracht (die je zelf gegeven hebt, als je docent bent, of die je uitgevoerd hebt, als je geen opdrachten geeft) van de laatste tijd? En kun je me ook vertellen wat er aan die opdracht zo goed was?Deze vraag krijg je van Naima, een oud-leerlinge die nu een lerarenopleiding volgt in een ander vak dan dat van jezelf, maar die je graag mocht.Schrijf in een e-mail jouw antwoord aan haar. Verschillende deelnemers blijken snel een leuk bericht te kunnen schrijven aan de fictieve collega. De voorbeelden die naar voren kwamen betroffen schrijfopdrachten bij Nederlands (een brief) en het maken van werkstukken. In de themagroep ligt de klemtoon op zinvolle kortere schrijfopdrachten. Vervolgens gaan de deelnemers in tweetallen of drietallen aan de slag met verschillende soorten korte schrijfopdrachten. Dit gebeurde aan de hand van een deel van het artikel 'Over schrijvend leren bij alle vakken’. (zie http://home.iae.nl/users/rvdpeet/alc/WacWelkom.htm). Een van de schrijfopdrachten is bijvoorbeeld: PersberichtStel je bent klaar met deze themagroep. Denk na, wat zal ik voor bijzonders hebben geleerd? Wat heeft deze themagroep voor mij opgeleverd? Denk vooral aan het artikel Over schrijvend leren. Schrijf nu een persbericht over wat je hebt geleerd.Een persbericht heeft de volgende opbouw:, , Dergelijke opdrachten zijn er ook voor het schrijven van een stelling, een microthema, en het uitleggen van begrippen aan leken. In het artikel 'Over schrijvend leren bij alle vakken’ wordt onderscheid gemaakt tussen expressief, transactioneel en poëtisch taalgebruik. Bij expressief taalgebruik wordt van de lezer verwacht dat hij vooral is geïnteresseerd in de schrijver zelf. Daarom hoeft de schrijver niet zo te letten op vormeisen en dergelijke. Transactioneel taalgebruik daarentegen is veel meer lezersgericht. De schrijver bedoelt wat er staat en heeft daarvoor een logische en correcte tekst proberen te bouwen. Bij poëtisch taalgebruik wordt van de lezer verwacht dat hij zich openstelt voor de ervaring die de schrijver bij hem teweeg wil brengen. In een onderzoek op scholen vonden onderzoekers heel veel transactioneel taalgebruik en weinig of geen expressief en poëtisch taalgebruik. Dat is zeker vanuit het perspectief van taalgericht vakonderwijs jammer, want als je wilt dat de leerlingen door te schrijven de vakinhoud verwerken, kan expressief en poëtisch taalgebruik en opdrachten die dat taalgebruik ontlokken een hele positieve werking hebben. Dit effect wordt bewerkstelligd doordat zulke schrijfopdrachten appelleren aan meer persoonlijke kennis en ervaringen. Doordat er zo meer verbindingen gelegd worden van de zakelijke schoolkennis met het persoonlijke, groeit de kans dat de nieuwe kennis onthouden wordt. Tijdens het werken aan de opdracht werden verschillende leerstijlen zichtbaar. Sommigen deelnemers kunnen goed met de lees- en schrijfopdracht uit de voeten. Zij vinden het artikel interessant en zien goede mogelijkheden om met de opdrachtvormen in hun lessen aan de slag te gaan. Anderen vinden de tekst te theoretisch en kunnen daardoor ook niet goed uit de voeten met de opdracht. Belangrijkste conclusie blijft dat er –ook voor de vaklessen– veel geschikte schrijf-opdrachten zijn, waarmee leerlingen de vakinhoud kunnen verwerken. Ze hoeven niet veel tijd te kosten en zetten het denkproces bij leerlingen in volle gang! En ze zijn zowel in de basisvorming en bovenbouw vmbo, als in de tweede fase in te zetten. Literatuur: C. Bakker & T. Meestringa: Suggesties voor schrijfopdrachten voor alle vakken in de tweede fase van havo/vwo. Enschede, SLO, september 2003. 13 mei 2004