TaalopMaat: scoren met taal in het mbo

Marijke van Huijstee (ROC Rijn IJssel te Arnhem, bureau Interacte te Dieren)

Marijke van Huijstee vertelt het project TaalOpMaat zoals dat wordt opgezet en uitgevoerd op het roc Rijn IJssel. TaalOpMaat wordt deels gefinancierd uit de subsidiemiddelen ESF-VSV.

Op het roc Rijn IJssel krijgen leerlingen met taalachterstand in het mbo extra aandacht. Het gaat dan met name om leerlingen op mbo niveau 2. Nadruk in dit project op teamwork van vakdocent, taaldocent en leerling. Vakdocenten en taaldocent werken samen om te zorgen dat de extra taallessen aansluiten bij de taaleisen van de vaklessen en stage. De leerlingen geven aan welke taalproblemen zij ondervinden. De taaldocenten gaan bij collega’s vakdocenten de klas in om tips te geven voor taalgerichte vakdidactiek. Taaldocenten kijken mee bij toetsontwikkeling en er is een studiebijeenkomst over taalverwerving en taalgericht vakonderwijs.

De winst van het project zit in het feit dat er meer aandacht in opleidingsteams is voor taalonderwijs in de mbo-opleidingen: men wil door met TaalOpMaat . Er wordt door docenten onderling gebruik van kennis en ervaring met het omgaan van taalzwakke leerlingen en tweedetaalleerders in het mbo. Deelnemers gaan meer reflecteren op eigen leervragen en de rol van taal daarin. Het is nog te vroeg om te meten of deelnemers aan TaalOpMaat door deze deelname meer kans hebben om een beroepskwalificatie te behalen.

Het project kent een aantal knelpunten: de vraag is of alle deelnemers bereikt worden (in het schooljaar 2004-2005 namen 60 leerlingen van de geschatte 200 leerlingen met taalachterstand op het roc deel aan TaalopMaat), intake voor taalondersteuning voldoet niet; niet elk team/ elke docent vindt dat aandacht voor taal bij hen thuis hoort. Aan de randvoorwaarden voor TaalOpMaat wordt niet op elke afdeling voldaan (cruciaal bijvoorbeeld is overlegtijd voor teams van docenten en ontwikkeltijd voor docenten).

Met de zaal volgt met name discussie over de vraag welk intake-instrument je zou kunnen inzetten om na te gaan hoe taalvaardig de leerling is. Op het Rijn IJssel zal volgend jaar onder andere gebruik gemaakt gaan worden van Muiswerk. Leerlingen van wie bij intake het vermoeden bestaat dat ze onvoldoende taalvaardig zijn, zullen bij de start van het schooljaar een aantal diagnostische toetsen maken van Muiswerk. Daarnaast zullen de taaldocenten aan de hand van spreek- en schrijfopdrachten in de eerste periode van taalondersteuning nagaan welke taalproblemen leerlingen hebben.

In de zaal zijn de meningen verdeeld over de vraag of je leerlingen aan het begin van de opleiding wel moet gaan toetsen om hun taalvaardigheidsniveau te bepalen. Er wordt al zoveel getoetst. En in hoeverre maak je vervolgens echt gebruik van de toetsresultaten?

Uit de zaal komt ook de tip om na te gaan of Diataal mogelijkheden biedt voor vaststelling taalvaardigheidsniveau en om gebruik te maken van het Europees Taalportfolio.

Voor vragen over TaalOpMaat op roc Rijn IJssel: Marijke van Huijstee, projectleider (m.v.huijstee@rijc.nl).