Leerlingen die in de aardrijkskundeles bezig zijn met het onderwerp vulkaan, leren niet alleen een nieuw woord, maar ook een nieuw concept. Ze verwerven kennis over wat een vulkaan ís. Tegelijkertijd leren ze verbinding te leggen met de begrippen lava en uitbarsten of eruptie. Taalverwerving en kennisopbouw gaan daarbij gelijk op.
Taal en schoolsucces
Als de taal tekort schiet zullen leerlingen minder profiteren van het onderwijs. Ze begrijpen niet goed wat er bedoeld wordt, ze kunnen mondelinge uitleg of teksten niet bevatten. Als gevolg daarvan leren ze er minder woorden en concepten bij. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal.
Aan de kant van de leerling
- Tekort aan taal
- Minder profiteren van de les
- Minder bijleren
- Minder nieuwe (taal)kennis
- Minder schoolsucces
Valkuilen voor de docent zijn in dit geval:
- Leerlingen zijn slecht in lezen à minder laten lezen, versimpelen van teksten.
- Leerlingen zijn slecht in spreken en schrijven à niet laten spreken en schrijven, tevreden met uit het hoofd leren.
- Leerlingen kunnen slecht verbanden leggen of begrijpen à alleen nog feitenkennis vragen.
Deze situatie resulteert in oppervlakkige kennis van leerlingen.
Opwaarts met taalgericht vakonderwijs
Aangezien taal en leren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, moet niet alleen in de les Nederlands, maar in alle voorkomende onderwijssituaties taal een aandachtspunt zijn, zodat een opwaartse spiraal in gang gezet kan worden. Taalgericht vakonderwijs maakt dit mogelijk door de drie pijlers: context, taalsteun, interactie.
Zie voor meer informatie en voorbeelden ook: M. Hajer & T. Meestringa, Handboek Taalgericht Vakonderwijs. Coutinho, Bussum 2004.